Klon (Acer) – jak sadzić?

Podstawowe informacje

Klon to długowieczne drzewo liściaste, które może osiągać wysokość od 10 do 15 metrów. Charakteryzuje się rozłożystymi liśćmi, które jesienią przybierają odcienie żółci, pomarańczu lub czerwieni. Preferuje stanowiska dobrze nasłonecznione i osłonięte od silnych podmuchów wiatru, a także żyzne, umiarkowanie wilgotne podłoże. Jest rośliną odporną na mróz i nie wymaga intensywnego nawadniania ani regularnego zasilania. Odmiany ogrodowe słyną z bujnego ulistnienia, którego barwy jesienią stają się wyjątkowo intensywne, przechodząc w odcienie od żółtego do głębokiej czerwieni. Są łatwe w pielęgnacji, co sprawia, że poradzą sobie z nimi nawet początkujący miłośnicy ogrodnictwa.

Acer – kluczowe dane:

• Typ rośliny: drzewa i krzewy liściaste
• Nasłonecznienie: preferuje miejsca słoneczne
• Wilgotność gleby: umiarkowana

Klon – opis gatunku

Jak wygląda drzewo klonowe?

Drzewo klonu dorasta do 10–15 m, tworząc gęstą, parasolowatą koronę. Wytwarza okazałe liście, które zmieniają kolor w okresie jesiennym, oraz niewielkie, miododajne kwiaty. Klon należy do rodziny mydleńcowatych i wywodzi się z umiarkowanej strefy półkuli północnej, głównie z Azji. W środowisku naturalnym może osiągać nawet 30–40 m, jednak w uprawie ogrodowej jego wysokość jest zwykle mniejsza (10–15 m). Młode okazy posiadają gładką korę, często zieloną z białymi pasami. Z wiekiem kora staje się ciemniejsza, łuszczy się i pokrywa głębokimi pęknięciami. Liście klonu są sezonowe, duże, zazwyczaj pięcio- lub siedmioklapowe. W lecie są zielone, a jesienią przeobrażają się w paletę barw – od żółtej, przez pomarańczową, po czerwoną. Zanim pojawią się liście, drzewo wypuszcza drobne kwiaty o barwie żółtej, zielonej, rzadziej purpurowej lub czerwonej, zebrane w gęste wiechy. Owocami klonu są orzeszki.

Jak szybko rosną klony?

Tempo przyrostu klonów jest zależne od odmiany i warunków uprawowych. Niektóre gatunki, np. klon polny czy jawor, mogą przyrastać o około 60 cm rocznie. Inne, jak klon palmowy, rosną wolniej, osiągając przyrosty rzędu 15–30 cm na rok. Na szybkość wzrostu ma również wpływ wiek rośliny – młodsze klony rozwijają się dynamiczniej niż starsze.

Odmiany klonów

Które gatunki klonu są warte uwagi w ogrodzie?

Interesujące odmiany klonów, które można uprawiać w ogrodzie, to między innymi klon czerwony, palmowy, japoński oraz ostroząbkowy. Rodzaj Acer obejmuje blisko 150 gatunków drzew i krzewów. Różnią się one między sobą pokrojem, wysokością, tempem przyrostu oraz wymaganiami dotyczącymi uprawy. W Polsce naturalnie występują trzy gatunki: klon zwyczajny, jawor i polny.

Atrakcyjne gatunki klonów do ogrodu:

• Klon japoński: mrozoodporne drzewko o liściach w odcieniach czerwieni, żółci lub zieleni. Do cenionych odmian należą karłowy 'Crimson Queen’, 'Inaba-Shidare’ oraz 'Atropurpureum’.
• Klon czerwony: drzewo o koronie stożkowatej lub kulistej. Jego liście są błyszczące, zielone, a jesienią zmieniają barwę na intensywnie czerwoną. Z tego gatunku pozyskiwany jest sok do produkcji syropu klonowego.
• Klon palmowy: osiąga wysokość od 3 do 5 metrów, ale istnieją również odmiany karłowe, takie jak 'Ruby Star’. Posiada gładką, szarobrązową lub szarą korę i głęboko wcięte liście o średnicy do 10 cm.
• Klon jesionolistny: dorasta do 10–15 metrów wysokości. Kora jest gruba, szara i nieregularnie spękana. Młode pędy są zielone, pokryte nalotem woskowym, nadającym im niebieskawy odcień. Ten klon ozdobny tworzy szeroką, rozłożystą koronę.
• Klon ostroząbkowy: niewielkie drzewo o pokroju krzewiastym. Liście są wyraźnie unerwione, od góry jasno- lub ciemnozielone, a od spodu szarozielone.
• Klon polny: może dorastać do 15 m, ale bywa też formowany jako wysoki krzew lub drzewko wielopniowe. Ma szeroką koronę, ciemnozielone liście, które jesienią przybierają żółtą barwę.
• ’Little Gem’: miniaturowy klon okrągłolistny, osiągający do 1 m wysokości i 2 m szerokości. Tworzy płaskokulistą, mocno zagęszczoną koronę. Posiada drobne listki o średnicy 2,5 cm, o regularnym, kulistym kształcie z pięcioma wyraźnymi klapami.

Jak wybrać klon do ogrodu?

Wybór konkretnej odmiany zależy od rozmiaru przestrzeni, warunków glebowych i klimatycznych. Na większe działki idealnie pasują klony polne lub jesionolistne, które mają imponujące korony, efektownie wypełniające wolne miejsca. Do uprawy w donicach lub w ogrodach o ograniczonej powierzchni doskonale nadają się klony kolumnowe oraz palmowe, zwłaszcza odmiany karłowe o różnorodnych pokrojach i kolorach liści.

Klon w aranżacji ogrodu

Klon ogrodowy prezentuje się znakomicie jako soliter, szczególnie gdy jest posadzony w centralnym punkcie trawnika lub na dużej, otwartej przestrzeni. Jego naturalny, swobodny wygląd sprawia, że pasuje do ogrodów o charakterze naturalistycznym lub wiejskim. Miniaturowe odmiany klonów o kulistej koronie, jak również te szczepione na pniu, są rekomendowane do uprawy w pojemnikach. Często wykorzystuje się je także do obsadzania alejek i ścieżek ogrodowych. Klon ozdobny dobrze komponuje się z innymi roślinami, takimi jak różaneczniki i byliny o kontrastowym ulistnieniu. Dobrym rozwiązaniem jest również sadzenie go w pobliżu funkii, bukszpanów, irg oraz roślin iglastych.

Gdzie posadzić klon?

Klony rozwijają się najlepiej na stanowiskach w pełni nasłonecznionych. W takich warunkach ich liście intensywnie się wybarwiają, co jest szczególnie istotne w przypadku odmian o czerwonych i kolorowych liściach. Drzewa te źle znoszą przesadzanie, dlatego miejsce do uprawy należy starannie zaplanować już na samym początku.

Wskazówki dotyczące uprawy klonu

Pielęgnacja klonu jest nieskomplikowana i nie wymaga specjalistycznych zabiegów. Drzewa najlepiej rosną w żyznej, umiarkowanie wilgotnej glebie, ale przystosują się do każdego przeciętnego podłoża ogrodowego. Są mrozoodporne i nie potrzebują zimowego okrywania. Klon dobrze znosi przejściowe okresy suszy. Młode sadzonki powinno się podlewać regularnie, natomiast starsze okazy tylko w okresie kwitnienia i w upalne letnie dni. Klon nie wymaga intensywnego nawożenia, a wręcz jest wrażliwy na przenawożenie. Opcjonalnie można go zasilać od wiosny do końca sierpnia uniwersalnymi nawozami mineralnymi, lub przed posadzeniem wzbogacić glebę kompostem.

Kiedy sadzić klony?

Termin sadzenia klonu jest uzależniony od rodzaju sadzonki. Drzewka uprawiane w pojemnikach można sadzić przez cały sezon wegetacyjny. Rośliny z odkrytym korzeniem lub bryłą ziemi zabezpieczoną jutą powinny być sadzone jesienią lub wczesną wiosną.

Przycinanie klonu

Klony w ogrodzie słabo tolerują cięcie, zwłaszcza wiosenne, wykonywane po rozpoczęciu wegetacji. W tym czasie z miejsc cięcia wycieka sok, co osłabia roślinę i zwiększa ryzyko infekcji. Jeśli przycięcie jest konieczne, należy je przeprowadzić latem (w czerwcu lub lipcu) albo zimą (do końca stycznia). Podczas prześwietlania korony należy usuwać pędy uszkodzone, chore oraz te, które się krzyżują. Formując drzewko szczepione na pniu, należy usunąć wszystkie odrosty wyrastające poniżej miejsca szczepienia.

Choroby klonu

Główne problemy w uprawie klonów to czarna plamistość, mączniak prawdziwy, antraknoza i werticilioza. Podstawą walki z chorobami jest usuwanie porażonych liści oraz stosowanie odpowiednich środków przeciwgrzybicznych. Opadłe liście trzeba dokładnie zgrabić i usunąć z ogrodu, ponieważ zimujące w nich grzyby mogą wiosną powodować ponowne infekcje.

Klon – najczęstsze pytania